https://informacia.do.am/board/ Доска объявлений Wed, 27 Apr 2011 06:33:34 GMT uCoz Web-Service <p align="justify"><img alt="" src="https://informacia.do.am/Texekutunner/Baltik_cov.png" align="left"><span style="font-size: 10pt;"><b>&nbsp; <span style="font-size: 12pt;">Բալթիկ ծով - <span style="color: rgb(50, 205, 50); font-size: 12pt;">Ատլանտյան օվկիանոսի</span> ներցամաքային ծով Հյուսիսային և <span style="color: rgb(50, 205, 50); font-size: 12pt;">Միջին Եվրոպայի</span></span> ափերի մոտ։ Ողողում է </b></span><span style="font-size: 12pt;"><b><span style="font-size: 12pt;"><span style="color: rgb(50, 205, 50); font-size: 12pt;">Էստոնիայի</span></span><span style="font-size: 12pt;">, <span style="color: rgb(50, 205, 50); font-size: 12pt;">Լիտվայի</span>, <span style="color: rgb(50, 205, 50); font-size: 12pt;">Լատվայի</span>, <span style="color: rgb(50, 205, 50); font-size: 12pt;">Ռուսաստանի</span>, <span style="color: rgb(50, 205, 50); font-size: 12pt;">Գերմանայի</span>, <span style="color: rgb(50, 205, 50); font-size: 12pt;">Լեհաստանի</span>, <span style="color: rgb(50, 205, 50); font-size: 12pt;">Դանիայի</span>, <span style="color: rgb(50, 205, 50); font-size: 12pt;">Շվեդիայի</span> և <span style="color: rgb(50, 205, 50); font-size: 12pt;">Ֆինլանդիայի</span> ափերը։&nbsp; <font color="#32cd32"><span style="font-size: 12pt;">Հյուսիսային ծովին&nbsp;</span></font> է միանում <font color="#32cd32">Դանիական</font> նեղուցներով։ Մակերեսը` <font color="#ff0000">386 հազար </font>կիլոմետր քառակուսի։ Գերակշռող խորությունը <font color="#ff0000">40-100 մ</font> է, առավելագույնը` <font color="#ff0000">470 մ</font>։ Խոշոր կղզիները` <font color="#32cd32">Բոռհոլմ</font>, <font color="#32cd32">Գութլանդ</font>, <font color="#32cd32">Էլանդ</font>, <font color="#32cd32">Սաարեմաա</font>, <font color="#32cd32">Հյումաա</font>, <font color="#32cd32">Ռյուզեն</font>, <font color="#32cd32">Ալանդյան</font>։ Խոշոր ծոցերը` <font color="#32cd32">Բոտնիկ</font>, <font color="#32cd32">Ֆիննական</font>, <font color="#32cd32">Ռիգայի</font>։ Բալթիկ ծով են թափվում <font color="#32cd32">Նևա</font>, <font color="#32cd32">Արևմտյան Դիվնա</font> (<font color="#ff0000">Դագուվա</font>), <font color="#32cd32">Նեման<font color="#000000">,</font></font> <font color="#32cd32">Վիսլա</font>, <font color="#32cd32">Օդրա</font> գետերը։ <font color="#32cd32">Վոլգա-Բալթյան</font> ջրային ուղիով միացված է <font color="#32cd32">Վոլգային</font>, <font color="#32cd32">Սպիտակծով-Բալթյան </font>ջրանցքով` <font color="#32cd32">Սպիտակ ծովին</font>։ Հիմնական նավահանգիստները` <font color="#32cd32">Սանկտ Պետերբուրգ</font>, <font color="#32cd32">Տալլին</font>, <font color="#32cd32">Ռիգա</font>, <font color="#32cd32">Լիպայա</font>, <font color="#32cd32">Կլայպեդիա</font>, <font color="#32cd32">Կալինինգրադ</font>, <font color="#32cd32">Գդանսկ-Գդինյա</font>, <font color="#32cd32">Շչենին</font>,<a href="http://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8C%D5%B8%D5%BD%D5%BF%D5%B8%D5%AF-%D5%8E%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D5%B4%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A4%D5%A5&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Ռոստոկ-Վառնեմյունդե (դեռ գրված չէ)"></a> <a href="http://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%BC%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%A2%D5%A5%D5%AF&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Լյուբեկ (դեռ գրված չէ)"></a><font color="#32cd32">Լյուբեկ</font>, <font color="#32cd32">Քիլ</font>, <font color="#32cd32">Կոպենհագեն</font>, <font color="#32cd32">Մալմյո</font>, <font color="#32cd32">Ստոկհոլմ</font>, <font color="#32cd32">Լուլետ</font>, <font color="#32cd32">Տուրկու</font>, <font color="#32cd32">Հելսինկի</font>, <font color="#32cd32">Կոտկա</font>։</span></b></span><br></p><br> https://informacia.do.am/board/produkty_pitanija/c-39-over/balt'ik_c'ov/180-1-0-48 Ծովեր jir https://informacia.do.am/board/produkty_pitanija/c-39-over/balt'ik_c'ov/180-1-0-48 Wed, 27 Apr 2011 06:33:34 GMT <div align="justify"><span style="font-size: 12pt;"><b><span style="font-size: 12pt;" class="art-PostHeader"><img alt="" src="https://informacia.do.am/Texekutunner/Mochak.jpg" align="left"></span><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-size: 12pt;">&nbsp; Մոծակները կամ երկարաբեղիկ երկթևանիները կազմում են միջատների առանձին ենթակարգ: Հանդիպում են ամենուրեք: Հայտնի է <span style="color: rgb(255, 0, 0);">20 հզ</span>., <span style="color: rgb(50, 205, 50);">ՀՀ-ում</span>՝ ավելի քան <span style="color: rgb(255, 0, 0);">20</span> տեսակ: Առավել տարածված են <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Արարատյան</span> դաշտում, <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Սևանի</span> ավազանում և անտառային շրջաններում:<span class="Apple-style-span" style="line-height: 17px; font-size: 12pt;"><span class="Apple-style-span" style="font-size: 12pt;"> Մոծակների մարմինն ու ոտքերը բարակ են ու երկար, վերին ծնոտը կրծող տիպի է: Ունեն երկար կնճիթ, որով ծակում են զոհի մաշկը և ծծում արյունը<span style="font-size: 12pt;">:</span></span></span></span><span class="Apple-style-span" style="line-height: 17px; font-size: 12pt;"><span class="Apple-style-span" style="font-size: 12pt;"><span style="font-size: 12pt;"> Մ</span><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-size: 12pt;">ոծակի խա</span>յթոցը շատ ցավոտ չէ, սակայն մաշկի մեջ անցած նրա թույնը տհաճ քոր է առաջացնում: Առավել վտանգավոր են անոֆելես սեռի (<span style="color: rgb(255, 0, 0);">մալարիային</span>) մոծակները, որոնց թքի հետ մարդու արյան մեջ կարող են թափանցել մալարիայի, վիրուսային ու ճիճվային ծանր հիվանդությունների հարուցիչներ: Երբ մալարիային մոծակը նստում է, նրա փորիկն ու վերջին զույգ ոտքերը որոշ անկյան տակ վեր են բարձրանում: Ոչ մալարիային մոծակները նստում են կծկված՝ փորիկն իջեցնելով: Նրանք փոխանցում են ավելի քան <span style="color: rgb(255, 0, 0);">50 </span>վարակիչ և մակաբուծական հիվանդություններ:</span></span></span></span></span><span style="font-size: 12pt;"><span class="Apple-style-span" style="line-height: 17px; font-size: 12pt;"><span class="Apple-style-span" style="font-size: 12pt;"> Էգ մոծակները սնվում են բույսերի հյութերով կամ մարդու և կենդանիների արյունով (ծծում են իրենց մարմնի ծավալից <span style="color: rgb(255, 0, 0);">1,5 </span>անգամ ավելի արյուն), իսկ արուները՝ միայն բույսերի հյութով: Ցերեկն արուները հավաքվում են փչակներում, թփերի ստվերում, իսկ էգերը հաճախ նստում են տան կամ գոմերի առաստաղներին ու պատերին, որտեղ կարող են <span style="color: rgb(255, 0, 0);">«որս»</span> գտնել:</span></span></span> <span style="font-size: 12pt;">Էգ մոծակն արյուն ծծելուց հետո մնում է մեկուսի անկյունում՝ մինչև ծծած արյուն</span>ը <span style="font-size: 12pt;"><span class="Apple-style-span" style="line-height: 17px; font-size: 12pt;"><span class="Apple-style-span" style="font-size: 12pt;">լրիվ մարսի: Այդ ընթացքում նրա փորիկում զարգանում են հարյուր հազարավոր ձվեր: Այնուհետև մոծակը դուրս է թռչում իր թաքստոցից և ձվադրում բնական ու արհեստական ջրամբարներում: Ձվերից դուրս են գալիս մոծակների թրթուրները, ապա՝ հարսնյակները, որոնք ապրում են ջրում, ջրափոսերում, լճակներում, նույնիսկ ոտնահետքերի ջրով լի փոսերում, խոնավ հողում: Հարսնյակից դուրս է գալիս հասուն մոծակը, որն օդային կյանք է վարում: Մոծակների ակտիվությունը մեծանում է երեկոյան և գիշերը:</span></span></span></b></span></div><h2 class="art-PostHeaderIcon-wrapper" align="justify"> <span style="font-size: 12pt;"><b><span class="Apple-style-span" style="line-height: 17px; font-size: 12pt;"><span class="Apple-style-span" style="font-size: 12pt;"><span style="color: rgb(255, 0, 0);">Մալարիային</span> մոծակների դեմ պայքարելու համար մարդիկ չորացնում են ճահիճները, բազմացնում մոծակի թրթուրներով սնվող ձկներ, կիրառում միջատասպան զանազան նյութեր:</span></span></b></span><br> <span style="font-size: 12pt;"><b><span class="Apple-style-span" style="line-height: 17px; font-size: 12pt;"><span class="Apple-style-span" style="font-size: 12pt;">Անտառում, հատկապես ճահճոտ վայրերում, մոծակներից պաշտպանվելու համար անհրաժեշտ է կրել մոծակապաշտպան ցանց, քնելու ժամանակ մահճակալը մեկուսացնել թանզիֆե վարագույրով, մարմնի բաց մասերը շփել մոծակներին վանող հատուկ քսուքներով կամ լուծույթներով:</span></span></b></span></h2><div align="justify"><b><span style="font-size: 12pt;"><span style="font-size: 12pt;"><span class="Apple-style-span" style="line-height: 17px; font-size: 12pt;"><span class="Apple-style-span" style="font-size: 12pt;"><br></span></span></span></span><span class="Apple-style-span" style="line-height: 17px;"><span class="Apple-style-span" style="font-size: 12pt;"><span style="font-size: 12pt;">Մոծակներ. մալարիային մոծակը </span></span><span class="Apple-style-span" style="font-size: x-small;"><span style="font-size: 12pt;"><br> (1) և թրթուրը &nbsp;(2), կուլեքս սեռի ոչ մալարիային մոծակը <br> (3) &nbsp;և թրթուրը<span style="font-size: 12pt;"> (4</span></span><span style="font-size: 12pt;">)</span></span></span></b><br><span style="font-size: 12pt;"><b><span class="Apple-style-span" style="line-height: 17px; font-size: 12pt;"><span class="Apple-style-span" style="font-size: 12pt;"><br></span></span></b></span><br></div> https://informacia.do.am/board/mijatner/t-39_aorner/moc'akner/182-1-0-46 Թևաորներ jir https://informacia.do.am/board/mijatner/t-39_aorner/moc'akner/182-1-0-46 Tue, 19 Apr 2011 10:11:22 GMT <div align="justify"><img alt="" src="https://informacia.do.am/Texekutunner/Image_1776.jpg" align="left" height="409" width="306">&nbsp; </div><div align="justify"><span style="font-size: 12pt;"><b><span class="Apple-style-span" style="line-height: 17px; font-size: 12pt;"><span class="Apple-style-span" style="font-size: 12pt;">&nbsp; Մեխակը մեխակազգիների ընտանիքի խոտաբույս է, հազվադեպ՝ կիսաթուփ: Հայտնի է մեխակի մոտ <font color="#ff0000">300</font> տեսակ՝ տարածված <font color="#32cd32">Եվրոպայում</font>, <font color="#32cd32">Ասիայում</font>, <font color="#32cd32">Աֆրիկայում</font>: <font color="#32cd32">ՀՀ-ում</font> հանդիպում է <font color="#ff0000">15</font> տեսակ՝ արևելյան, անհրապույր, խայտաբղետ, խավավոր, մանրածաղիկ և այլն: Տարածված է <font color="#32cd32">Արագածոտնի</font>, <font color="#32cd32">Շիրակի</font>, <font color="#32cd32"> Լոռու</font>, <font color="#32cd32">Տավուշի</font>, <font color="#32cd32">Գեղարքունիքի</font>, <font color="#32cd32">Սյունիքի</font> մարզերում: Աճում է չոր, քարքարոտ լանջերին, ավազոտ վայրերում, կիսաանապատներում, լեռնատափաստաններում, ալպյան և ենթալպյան մարգագետիններում: Մշակության մեջ տարածված են գեղազարդիչ տեսակներ՝ պարտեզային, չինական, թուրքական, հոլանդական, որոնք կիրառվում են ծաղկաբուծության մեջ:</span></span></b></span><br><span style="font-size: 12pt;"><b><span class="Apple-style-span" style="line-height: 17px; font-size: 12pt;"><span class="Apple-style-span" style="font-size: 12pt;">Ցողունը հանգուցավոր է, բարձրությունը՝ մինչև <font color="#ff0000">70 սմ</font>: Տերևները հակադիր են, ամբողջական, գծաձև կամ նշտարաձև: Տեսակների մեծ մասի ցողունն ու տերևները գորշակապտավուն երանգ ունեն: Ծաղիկները երկսեռ են, ծոպավոր, ատամնաեզր կամ ամբողջաեզր, սպիտակ, վարդագույն, կարմիր, ծիրանագույն, դեղնականաչավուն և այլն: Պտուղը բուրավետ, երկարավուն, միաբուն, բազմասերմ տուփիկ է: Սերմերը սև են, մանր, տափակ: Որոշ տեսակներ դեղաբույսեր են. պարունակում են սապոնիններ, ալկալոիդներ, եթերայուղեր, <font color="#ff0000">C </font> վիտամին և այլն:</span></span></b></span><br><span style="font-size: 12pt;"><b><span class="Apple-style-span" style="line-height: 17px; font-size: 12pt;"><span class="Apple-style-span" style="font-size: 12pt;"><font color="#32cd32">Քուռի</font> մեխակը հանդիպում է <font color="#32cd32">Արարատյան</font> գոգավորության չոր, ավազոտ գետափերին և միջին լեռնային գոտու մարգագետիններում, անհրապույր մեխակը՝ <font color="#32cd32">Սյունիքի</font> մարզի միջին լեռնային գոտու քարքարոտ լանջերին, <font color="#32cd32">Լիբանանի մեխակը</font>՝ <font color="#32cd32">Երևանի</font> և <font color="#32cd32">Վայոց ձորի</font> ստորին ու միջին լեռնային գոտիների չոր, կավային, գիպսակիր կամ աղակալած լանջերին, մանրածաղիկ մեխակը՝ <font color="#32cd32">Վայոց ձորի</font> մարզի միջին լեռնային գոտու չոր, քարքարոտ լանջերին: Այս տեսակները գրանցված են <font color="#32cd32">ՀՀ </font><font color="#ff0000">Կարմիր</font> գրքում:</span></span></b></span></div> https://informacia.do.am/board/produkty_pitanija/c-39-aghikner/mexak/179-1-0-45 Ծաղիկներ jir https://informacia.do.am/board/produkty_pitanija/c-39-aghikner/mexak/179-1-0-45 Tue, 19 Apr 2011 10:00:55 GMT <div align="justify"><img alt="" src="https://informacia.do.am/Texekutunner/Mexu.jpg" align="left" height="241" width="321"><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp;&nbsp; Մեղուները թռչող միջատներ են, սերտորն կապված կիպրերի և մրջյունների հետ, հայտնի են փոշոտման մեջ իրենց դերով և մեղրի և մեղրամոմի արտադրությամբ: Ներկայումս հայտնի են մոտ <font color="#ff0000">20 000</font> տեսակի մեղուներ` դասակարգված <font color="#ff0000">7-9</font> ճանաչված ընտանիքներում, չնայած դրանց իրական թիվն ավելի մեծ է, ուղղակի նկարագրված չեն: Դրանց կարելի է գտնել բոլոր մայրցամաքներում, բացառությամբ <font color="#32cd32">Անտարտիդայի</font>, մոլորակի բնական միջավայրում, որևեղ կան միջատների միջոցով փոշոտվող ծաղկաբույսեր: Մեղուններն ուսումնասիրող գիտությունը կոչվում է <font color="#32cd32">ապիոլոգիա<font color="#ff0000">(ապիդոլոգիա)</font></font>: Մեղուները հարմարվել են կերակրվելու նեկտարով և ծաղկափոշով, նեկտարն օգտագործելով հիմնականում որպես էներգիայի աղբյուր, իսկ ծաղկափոշին սպիտակուցների և այլ սննդային նյութերի ստացման համար: Մեղուներն ունեն երկար փթիկ, որն օգտագործում են բույսից նեկտար ծծելու համար, ունեն նաև բեղիկներ, որոնք բաղկացած են <font color="#ff0000">13 </font>հատվածից արու մեղուների մոտ, և <font color="#ff0000">12</font> հատվածից էգ մեղուների մոտ: Բոլոր մեղուներն ունեն <font color="#ff0000">2 զույգ</font> թևեր, ետևի զույգը չափերով փոքր են առջևի զույգ թևիկներից, միայն որոշ տեսակի մեղուների մոտ արուների թևիկները շատ կարճ են, ինչը թռիչքը դարձնում է շատ դժվար կամ անհնար: Մեղուների շատ տեսակներ համարյա չեն հետազոտվել: Մեղուների չափերը տատանվում են <font color="#ff0000">2,1 մմ-ից</font>(<font color="#ff0000">Տրիգոնա միմիմա գաճաճ մեղուներ</font>) մինչև <font color="#ff0000">39 մմ</font>(<font color="#ff0000">Մեգաչիլի պլուտո մեղուներ</font>, <font color="#ff0000">որոնք ապրում են Ինդոնեզիայում</font>): Մեղուները դասակարգվում են հետևյալ դասերում <font color="#32cd32">Լասիոգլոսում</font> (<font color="#ff0000">1750</font>), <font color="#32cd32">Անդևենա</font> (<font color="#ff0000">1500</font>), <font color="#32cd32">Մեգաչիլի</font> (<font color="#ff0000">1490</font>), <font color="#32cd32">Հուլեաուե</font> (<font color="#ff0000">715</font>), <font color="#32cd32">Նոմադա</font> (<font color="#ff0000">700</font>), <font color="#32cd32">Պերդիտա </font>(<font color="#ff0000">630</font>), <font color="#32cd32">Օսմիա</font> (<font color="#ff0000">350</font>), <font color="#32cd32">Բոմբուս</font> (<font color="#ff0000">260</font>), <font color="#32cd32">Ամեգիլլա</font> (<font color="#ff0000">250</font>) և այլն: Մեղուները ինչպես և մրջյունները ըստ էության կիպրերի ձևեր են: Չնայած ամենից շուտ գտնված մեղուների տարիքը գնահատվում է <font color="#ff0000">40 մլն</font> տարի, բայց մեղուների գենետիկայի ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ դրանք ավելի վաղ են հայտնվել, ծաղկաբույսերի հայտնման հետ <font color="#ff0000">140 մլն</font> տարի առաջ: Ներկայիս մեղուների նախնիները ավազի կրետների ընտանիքից են (<font color="#ff0000">Կրապռոնիդաե</font>), որոնք գիշատիչ միջատներ էին: Էվոլյուցիայի ընթացքում մեղուները գիշատիչներից վերափոխվեցին ծաղկափոշով սնման ապրելակերպի:</b></span></div> https://informacia.do.am/board/mijatner/t-39_aorner/meghow/182-1-0-44 Թևաորներ jir https://informacia.do.am/board/mijatner/t-39_aorner/meghow/182-1-0-44 Mon, 04 Apr 2011 07:30:28 GMT <div align="justify"><img alt="" src="https://informacia.do.am/Texekutunner/800px-Aragats.jpg" align="left" height="213" width="302"><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp;&nbsp; <font color="#32cd32">Հայաստանի Հանրապետության</font> ամենաբարձր կետը <font color="#32cd32">Արագած</font> լեռնագագաթն է <font color="#ff0000">4095</font> (<font color="#ff0000">շատ աղբյուրներում 4090</font>) մետր բարձրությամբ։ Դա շրջապատից մեկուսացած, վահանաձև փռված մի զանգված է՝ մոտ <font color="#ff0000">200 կմ</font> շրջագծով։ Իր հովհարաձև տարածված լանջերի հետ միասին գրավում է մոտ <font color="#ff0000">4000 քառ. կմ </font> տարածություն <font color="#32cd32">Արարատյան</font> ու <font color="#32cd32">Շիրակի </font>դաշտերի, <font color="#32cd32">Ախուրյան</font> ու<font color="#32cd32"> Քասախ</font> գետերի միջև։ Երեք կողմից նրան հարևան են հյուսիսից՝ <font color="#32cd32">Շարայիր</font>, արևելքից՝ <font color="#32cd32">Արայի</font>, հարավ-արևմուտքից՝ <font color="#32cd32">Մեծ Արտենի Մեծ Հայքի Արագածոտն</font>, <font color="#32cd32">Շիրակ</font> և <font color="#32cd32">Նիգ</font> գավառների սահմաններում։ Այժմ մտնում է </b></span><span style="font-size: 12pt;"><b><font color="#32cd32">Արագածոտնի</font></b></span><span style="font-size: 12pt;"><b> և <font color="#32cd32">Շիրակի</font> մարզերի տարածքում (<font color="#ff0000">ՀՀ տարածքի հս-արմ-ում</font>) և ունի կենտրոնական դիրք:<br> Արագած անվան ծագումը կապում են <font color="#32cd32">Հայկի</font> որդի <font color="#32cd32">Արամանյակի</font> կամ էլ <font color="#32cd32">Արա </font>աստծո անունների հետ (<font color="#ff0000">Արագած՝ Արայի գահ</font>)։ </b></span><span style="font-size: 12pt;"><b>Արագածն անցյալում եղել է աշխարհի ամենախոշոր <font color="#ff0000">հրաբուխներից</font> մեկը։&nbsp; Ունի<font color="#ff0000"> 400 մ</font> խորությամբ և <font color="#ff0000">3 կմ </font>տրամագծով հսկա խառնարան, որի քայքայված պատերի մնացորդները կազմում են լեռան չորս կատարները։ Խառնարանը հարավ-արևելյան կողմից բաց է և կապվում է շրջապատին։ Կատարները դասավորված են կիսաշրջանաձև և կազմում են <font color="#ff0000">270 </font>աստիճանի աղեղ։ Ամենաբարձրը հյուսիսային կատարն է (<font color="#ff0000">4095 մետր</font>)։ Այնուհետև գալիս են արևմտյանը՝ <font color="#ff0000">4080 մետր</font>, արևելյանը՝ <font color="#ff0000">3926</font> և հարավայինը՝ <font color="#ff0000">3879</font>։ Խառնարանը ջրահավաք մեծ ավազան է։ Այստեղից է սկիզբ առնում <font color="#32cd32">Քասաղի</font> վտակ` <font color="#32cd32">Անբերդ </font>գետը։</b></span></div><div align="justify"> </div><p align="justify"><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp; Արագածի հավերժական ձյունե ծածկույթը մոտ<font color="#ff0000"> 6 քառ. կմ</font> է։ Լեռն ունի մի քանի փոքր սառցադաշտեր, որոնցից ամենամեծը (<font color="#ff0000">1,5 կմ մակերեսով</font>) խառնարանում է։ Սառցադաշտերը սնում են <font color="#32cd32">Քասաղի </font>վտակներից <font color="#32cd32">Գեղարոտը</font>։</b></span></p><div align="justify"> </div><p align="justify"><span style="font-size: 12pt;"><b>Եթե Արագածի ատամնաձև գագաթները ուղղաձիգ են, (հատկապես հյուսիսային կատարը, որ բավական դժվարամատույց է վերելքի համար), ապա լանջերը մեղմ թեքություն ունեն, որոնք փռված են գագաթների շուրջը հսկայական տարածությունների վրա՝ տեղ-տեղ կազմելով ընդարձակ բարձրավանդակներ, սարավանդներ, հարթություններ (Ապարանի դաշտը, Կարմարաշենի, Շամիրամի սարահարթերը, Օհավանի, Մարալիկի սարավանդները և այլն), մասնատված են ճառագայթաձև տարածվող խոր հովիտներով, կիրճերով, հեղեղատարով։ Լանջերին կան նաև հրաբխային ծագում ունեցող կոնաձև բարձրություններ (Փոքր արտենի, Իրինդ, Կարմարթառ, Դաշտաքայլը և այլն)։<br> Արագածի մերձակայքում ցրված են բազմաթիվ պարազիտային կոներ, որոնք անցյալում պարբերաբար արտավիժել են հրաբխային նյութեր։ Հրաբխային ժայթքումների հետևանքով Արագածի լանջերը հսկայական տարածության վրա (ընդհուպ մինչև ստորին փեշերը) ծածկված են լավաներով։ Արագածը հարուստ է հրաբխային ծագում ունեցող օգտակար հանածոներով (<font color="#ff0000">տուֆ</font>,<font color="#ff0000"> պեմզա</font>, <font color="#ff0000">պլեռիտ</font> և այլն)։</b></span></p><p align="justify"><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp; Արագածը հայտնի է իր սառնորակ աղբյուրներով, որոնք ձնհալի ջրերի ու սառցադաշտերի հետ միասին սկիզբ են տալիս մի շարք գետերի ու գետակների (<font color="#ff0000">Գեղարոտ</font>, <font color="#ff0000">Ամբերդ</font>, <font color="#ff0000">Մանթաշ</font>, <font color="#ff0000">Նարիշդ</font>, <font color="#ff0000">Գետաձոր</font>, <font color="#ff0000">Ծաղկահովիտ</font> և այլն)։ Արագածի ընդերքի ջրերով է սնվում նաև <font color="#32cd32">Մեծամոր</font> լիճը։ Գագաթին և լանջերին կան մի քանի տասնյակ գեղատեսիլ լճակներ (<font color="#ff0000">Քարի</font>, <font color="#ff0000">Ամբերդի</font>, <font color="#ff0000">Լեսինգի</font> և այլն)։ Դրանցից ամենամեծը <font color="#32cd32">Քարի լիճն</font> է, որն ունի քաղցրահամ ջուր և <font color="#ff0000">3250 մ </font></b><b>բարձրության վրա է։ Լճին առանձին հրապույր են տալիս շրջակա ալպյան մարգագետինները, բազմագույն ծաղիկները, լեռնային մաքուր օդը և Արագածի ձյունափայլ գագաթի մերձակցությունը։<br> Ճոխ բուսականությամբ ծածկված հիասքանչ գետահովիտներով ու ձորակներով հոսող գետերը տեղ-տեղ առաջացնում են ջրվեժներ ու սահանքները։</b></span></p><p align="justify"><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp; Լեռան շրջակայքի քաղաքներից են <font color="#32cd32">Աշտարակը</font>՝ հարավ-արևելքում, <font color="#32cd32">Ապարանը</font>՝ հյուսիս-արևելքում, <font color="#32cd32">Արթիկը</font>՝ հյուսիս-արևմուտքում և <font color="#32cd32">Թալինը</font>՝ հարավ-արևմուտքում: Լեռան մյուս կողմերում կան այլ քաղաքներ և գյուղեր:</b></span></p> https://informacia.do.am/board/produkty_pitanija/sarer_ler-39-ner/aragac'/183-1-0-43 Սարեր, լեռներ jir https://informacia.do.am/board/produkty_pitanija/sarer_ler-39-ner/aragac'/183-1-0-43 Fri, 25 Mar 2011 07:21:15 GMT <div align="justify"><img alt="" src="https://informacia.do.am/Texekutunner/masis.jpg" align="left" width="249" height="188"><b><span style="font-size: 12pt;">&nbsp; Արարատ (<span style="color: rgb(255, 0, 0);">թուրքերեն՝ Ağrı Dağı, քուրդերեն՝ Çîyaye Agirî</span>) հանգած հրաբուխ&nbsp; է : Գտնվում է`<span style="color: rgb(50, 205, 50);"> Հայաստանի</span>, <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Իրանի</span> և<span style="color: rgb(50, 205, 50);"> Թուրքիայի</span> Արաքս&nbsp; գետի աջ ափին, <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Հայաստանի</span> սահմանից <span style="color: rgb(255, 0, 0);">32 կմ</span> հեռավորության վրա, իսկ <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Իրանի</span> սահմանից <span style="color: rgb(255, 0, 0);">16 կմ</span>: Այն ունի երկու գագաթ՝ մեծ (<span style="color: rgb(255, 0, 0);">Մասիս-5137 մ</span>) և փոքր (<span style="color: rgb(255, 0, 0);">Սիս-3975 մ</span>), <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Հայկական լեռնաշխարհի</span> և <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Թուրքիայի</span></span><span style="font-size: 12pt;"> սահմանի մոտ ամենաբարձր լեռը, գտնվում է <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Թուրքիայի Իգդիր</span> իլում (շրջանում)։</span></b><span class="mw-headline" id=".D4.BF.D5.A1.D5.A6.D5.B4.D5.BE.D5.A1.D5.AE.D6.84.D5.A8"><b> </b></span><span class="mw-headline" id=".D4.BF.D5.A1.D5.A6.D5.B4.D5.BE.D5.A1.D5.AE.D6.84.D5.A8"><b><span style="font-size: 12pt;"></span></b></span><span class="mw-headline" id=".D4.BF.D5.A1.D5.A6.D5.B4.D5.BE.D5.A1.D5.AE.D6.84.D5.A8"><b><span style="font-size: 12pt;"><br></span></b></span><br><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp;&nbsp; <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Մասիսը</span> ունի դեպի հյուսիս թեքված զառիթափ ու ժայռոտ գագաթ՝ <span style="color: rgb(255, 0, 0);">12 կմ²</span> հիմքի մակերեսով, աշխարհի ամենաբարձր գագաթներից է (<span style="color: rgb(255, 0, 0);">5137 մ</span>), իսկ հարաբերական բարձրությամբ (ստորոտից՝ մինչև գագաթ) առաջինը՝ <span style="color: rgb(255, 0, 0);">4300 մ</span>։ Հյուսիսարևելյան լանջին է «<span style="color: rgb(255, 0, 0);">Վիհ Մասեաց</span>» կամ «<span style="color: rgb(255, 0, 0);">Փլած</span> <span style="color: rgb(255, 0, 0);">Մեծի լերինն</span>» անունով խորխորատը, որը ձգվում է ստորոտից՝ գագաթ շուրջ <span style="color: rgb(255, 0, 0);">10 կմ,</span> իսկ գագաթի մոտ նրա առավելագույն խորությունը հասնում է 1000 մետրի։ Գագաթը պատված է հավերժական ձյունով ստորին սահմանը (<span style="color: rgb(255, 0, 0);">4100-4250 մ</span>), որոնցին սկիզբ է առնում մոտ <span style="color: rgb(255, 0, 0);">30</span> սառցադաշտ։ Հարավարևմտյան լանջին դրանք իջնում են մինչև <span style="color: rgb(255, 0, 0);">3850-3950 մ</span>, բայց <span style="color: rgb(255, 0, 0);">Մասյաց</span> վիհում սառույցն իջած է մինչև<span style="color: rgb(255, 0, 0);"> 2754 մ</span> բարձրությունը։</b></span><br><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp;&nbsp; <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Սիսը</span> կանոնավոր կոնաձև լեռ է՝ տեղադրված <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Մասիսից</span> հարավ արևելք։ Գագաթնային մասը (<span style="color: rgb(255, 0, 0);">1,5 հա</span>) ալիքավոր հարթավայր է՝ ծածկված ժայռերով, քարակույտերով։ Սիսի լանջերը բավականաչափ զառիթափ են և մասնատված, զուրկ հավերժական ձյունից և սառցադաշտերից։</b></span><br><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp;&nbsp; Գագաթները բաժանվում են <span style="color: rgb(255, 0, 0);">2688 մ</span> ձգվածություն ունեցող տաշտաձև թամբարդով։</b></span><br><span style="font-size: 12pt;"><b>Լեռան հիմքի մակերեսը գրավում է <span style="color: rgb(255, 0, 0);">1200 կմ²</span> տարածք, իսկ պարագիծը <span style="color: rgb(255, 0, 0);">130 կմ է</span>։ Գագաթները բաժանվում են <span style="color: rgb(255, 0, 0);">2688 մ </span>ձգվածություն ունեցող տաշտաձև թամբարդով։</b></span><br><span style="font-size: 12pt;"><b><span style="color: rgb(255, 0, 0);">2800-3000 մ</span> բարձրությունների վրա այստեղ նկատելի են անթրոպոգենյան շրջանի հետքեր՝ լանջերն ու հատկապես մերձգագաթնային սարավանդները ծածկված են հողմահարված հրաբխային ապարների քարակարկառներով, որոնք անվանում են «<span style="color: rgb(255, 0, 0);">քարե ծովեր</span>»։</b></span><br><span style="font-size: 12pt;"><b>Գագաթների միջև հեռավորութունը <span style="color: rgb(255, 0, 0);">11 500 մ<span style="font-size: 12pt; color: rgb(255, 0, 0);" class="mw-headline" id=".D4.BF.D5.A1.D5.A6.D5.B4.D5.BE.D5.A1.D5.AE.D6.84.D5.A8"><span style="font-size: 12pt; color: rgb(255, 0, 0);"></span></span></span></b></span><span style="font-size: 12pt;"><b>:</b></span><br><br><p><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp; Արարատ լեռան վրա լավ արտահայտված է կլիմայական ուղղաձիգ գոտիականությունը։ Ձմեռը խիստ է, կայուն ու հզոր ձյունածածկույթով։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը տատանվում է<font color="#ff0000"> - 6 </font>աստիճան <font color="#ff0000">C-ից</font> (<font color="#ff0000">ստորոտում</font>) մինչև <font color="#ff0000">20-25 </font>աստիճան <font color="#ff0000">C</font> (գագաթին), հուլիսին <font color="#ff0000">26</font> աստիճան <font color="#ff0000">C -ից</font> (ստորոտում) մինչև<font color="#ff0000"> 0</font> աստիճան <font color="#ff0000">C</font> և պակաս (գագաթում)։</b></span></p> <p><span style="font-size: 12pt;"><b>Արարատի գիտական նվաճման պատմության մեջ լուրջ քայլ կատարեց ֆրանսիացի բնախույզ <font color="#32cd32">Պիտտոն դե Տուրնեֆորը</font>։ Բացառիկ բույսեր փնտրելու և լեռնային բուսականության բնականոն դասավորությունը ուսումնասիրելու մտադրությամբ, <font color="#32cd32"> Տուրնեֆորը</font> <font color="#ff0000">1701 թվ-ի</font> օգոստոսին հասավ հավերժական ձյան սահմանը, նկարագրեց լեռան ֆիզիկական յուրահատկություններն ու բուսական աշխարհը։</b></span></p> <p><span style="font-size: 12pt;"><b>Արարատի միջին գոտու (<font color="#ff0000">1500 մ - 3500 մ</font>) բուսական ծածկույթը համեմատաբար փարթամ է։ Ստորին գոտում (<font color="#ff0000">1500 մ-ից ցած</font>) ծածկված է կիսաանապատային բույսերով։ Հարուստ է նաև կենդանիներով և թռչուններով։ Հնում հռչակված է եղել որպես Հայոց արքունի որսատեղի։</b></span></p></div> https://informacia.do.am/board/produkty_pitanija/sarer_ler-39-ner/ararat/183-1-0-42 Սարեր, լեռներ Jir https://informacia.do.am/board/produkty_pitanija/sarer_ler-39-ner/ararat/183-1-0-42 Wed, 16 Mar 2011 20:15:51 GMT <div align="justify"><img alt="" src="https://informacia.do.am/Texekutunner/Mount_ara.jpg" align="left"><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp; Արա լեռը կամ<span style="color: rgb(50, 205, 50);"> </span></b><b><span style="color: rgb(50, 205, 50);">Արայի <span style="color: rgb(0, 0, 0);">լեռը</span></span> <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Հայաստանի</span> լեռներից է, որը գտնվում է <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Կոտայքի</span> և <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Արագածոտնի</span> մարզերում: Նրա վրա է գտնվում <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Ծաղկեվանքը</span>: Լեռն ունի հարուստ բնաշխարհ, և Հայաստանի բուսականության <span style="color: rgb(255, 0, 0);">20%-ը</span> կարելի է հայտնաբերել այնտեղ:</b></span><a href="http://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%AC%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB%D5%A6%D5%B4" title="Պարապլաներիզմ"> </a><span style="font-size: 12pt;"><b>Արան նաև պարապրանիստների թռիչքի վայր է համարվում:</b></span></div><p align="justify"><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp;&nbsp;<span style="font-size: 12pt;"> </span></b></span><span style="font-size: 12pt;"><b>Արայի լեռան անունը գալիս է հայ դիցաբանական աստծո՝ <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Արա Գեղեցիկի</span> անունից, քանի որ լեռան գագաթները հեռվից (օր.՝ <span style="color: rgb(255, 0, 0);">Երևանից</span>) նայելիս՝ նմանվում են պարկած մի մարդու՝ <span style="color: rgb(50, 205, 50);"> Արային</span>, ով ըստ հայկական դիցաբանության իր ներքևի դաշտում է ճակատամարտել <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Ասորեստանի</span> սեր տենչացող թագուհու՝ <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Շամիրամի </span>հետ: Այստեղ է ընկել իր կնոջը` <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Նվարդին</span>, հավատարիմ մնացած հայոց թագավորը, որի արնաշաղախ մարմինը <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Նինոս</span> արքայի հեշտասեր այրու`<span style="color: rgb(50, 205, 50);"> Շամիրամի</span> հրամանով դրել են ժայռախորշում, որ <span style="color: rgb(50, 205, 50);">արալեզները</span> կենդանացնեն նրան: Արայի լեռան փեշին գտնվող՝ Եղվարդ գյուղի բնակիչները, Արայի քիթը ներկայացնող գագաթնաքարը անվանում են՝ <span style="color: rgb(50, 205, 50);"> Աքլորաքար</span>, քանի որ լեռան ամենաբարձր գագաթն է: <br></b></span></p><div align="justify"><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp;&nbsp; Արայի լեռը գտնվում է Հայաստանի Կոտայքի և Արագածոտնի մարզերում, Երևանից <span style="color: rgb(255, 0, 0);">33կմ</span> հյուսիս: Նրա մոտակա գյուղերից են <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Նոր Երզնկան</span>, <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Եղվարդը</span>, <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Մուղնին</span>, և <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Կարպին</span>: Նաև մոտիկ է <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Աշտարակին</span>: Գտնվում է <span style="color: rgb(255, 0, 0);">Հյ 40° 24' 30"</span>; <span style="color: rgb(255, 0, 0);">Աե 044° 26' 57"</span> կոորդինատներում: Նոր Երզնկայից դեպի լեռան ճանապարհին են գտնվում <span style="color: rgb(50, 205, 50);">Դեմերճյան</span> խնձորի</b></span><span style="font-size: 12pt;"><b> այգիները:</b></span></div><p align="justify"><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp; Արայի լեռը մյուս լեռնաշղթաներից համեմատաբար մեկուսի է գտնվում, և հետաքրքիր է <font color="#32cd32">երկրամորֆորոլիոգրական</font> տեսակետից: Նա պարունակում է բնաշխարհի մի հարուստ գենետիկ ավազան: Լեռան գրանցված են <font color="#ff0000">650</font> տեսակ անոթային բույսեր, որոնք Հայաստանի բուսականության<font color="#ff0000"> 20%-ն</font> են կազմում:</b></span><span style="font-size: 12pt;"><b> Այս փոքր տարածքում կարելի է տեսնել Հայաստանի բուսականության գլխավոր տիպերը՝ <font color="#32cd32">կիսաանապատ</font>, <font color="#32cd32">տափաստան</font>, մարգագետնային տափաստան, <font color="#32cd32">անտառ մարգագետին</font> և , բարձր խոտազգի մասեր, ժայռի և թմբի բուսականություն և տափաստանի թփուտներ:</b></span></p><p align="justify"> </p> https://informacia.do.am/board/produkty_pitanija/sarer_ler-39-ner/ara_ler'/183-1-0-41 Սարեր, լեռներ Jir https://informacia.do.am/board/produkty_pitanija/sarer_ler-39-ner/ara_ler'/183-1-0-41 Wed, 16 Mar 2011 19:49:50 GMT <div align="justify"><img alt="" src="https://informacia.do.am/Texekutunner/Aloceni.jpg" align="left" width="217" height="291"><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp;&nbsp; Ալոճենին վարդազգիների ընտանիքին պատկանող թուփ է կամ ոչ մեծ ծառ, փշոտ ճյուղերով։ Ալոճենու (<font color="#ff0000">լատիներեն անվանումը՝ Crataegus L.</font>) տերևները պարզ են հերթադիր։ Ծաղիկները սպիտակ են, երբեմն էլ կարմրավուն։ Պտուղները մանր են, կարմրաբոսոր, <font color="#ff0000">3-4 </font>սերմերով։ Ցեղի անունը ծագել է հունարեն «Կռատաիոս» բառից, որ նշանակում է ուժեղ։ </b></span><br><span style="font-size: 12pt;"></span></div><p align="justify"><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp; Բույսի ծաղիկներում հայտնաբերված է եթերայուղ, տրիմեթիլամին, կվերցետին, կոֆեինային և քլորագենային թթուներ, հիպերոզիդ, խոլին, ացետիլխոլին և այլն։ Պտուղները պարունակում են գինեթթու, կիտրոնաթթու, կրատեգուսաթթու, ուրսոլաթթու, օլեանոլաթթու, ֆլավոնոիդներ, սորբիդ, ճարպային յուղեր, կարոտին, <font color="#ff0000">C</font> վիտամին, դաբաղանյութեր, քիմիական տարրերից՝ <font color="#32cd32">կոբալտ</font>, <font color="#32cd32">պղինձ</font>, <font color="#32cd32">երկաթ</font>, <font color="#32cd32">մանգան</font>,<font color="#32cd32"> ցինկ</font>, <font color="#32cd32">մոլիբդեն</font> և այլն։</b></span></p><div align="justify"> </div><p align="justify"><span style="font-size: 12pt;"><b>Ծաղիկները՝ ծաղկաբույլերով հավաքում են մինչև լրիվ բացվելը, իսկ պտուղները՝ աշնանը, այսինքն՝ լրիվ հասունանալուց հետո։ Ալոճենու բուժական հատկությունների մասին դեռևս մեր թվարկության առաջին դարում նշել է հույն բժիշկ <font color="#32cd32">Դիսկորիդը</font>, իսկ ժողովրդական բժշկության մեջ շատ վաղուց պտուղներն օգտագործվել են թեյի, փոշու կամ կիսելի ձևով, ծաղիկները՝ թեյի մեջ, սրտային մի շարք հիվանդությունների, գլխապտույտների, հևոցի, անքնույան ժամանակ և այլն։ Բուժման նպատակով օգտագործում են բույսի ծաղիկները և հասուն պտուղները։ Ավիցեննան դեղաբույսը օգտագործել է բերանի խոռոչի և կոկորդի բորբոքումների և ստամոքսի սուր ախթահարուների ժամանակ։ Ամիրդովլաթը նշում է, որ ալոճի սերմերի եփուկն ամրացնում է լնդերը, ատամները, կտրում է արյունահոսությունը, վերացնում դեղնությունը, առաջ բերում փորկապություն, վերացնում դեղնությունը, ուժեղացնում լերդն ու ստամոքսը, իսկ սպեղանու ձևով բուժում է մաստիտը։</b></span></p><div align="justify"> </div><p align="justify"><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp; Ալոճի ծաղիկներից և պտուղներից պատրաստված դեղամիջոցները ուժեղացնում են սրտամկանի կծկումները, բարելավում սրտի և ուղեղի արյան շրջանառությունը, վերացնում անոթային սպազմը, սրտի շրջանի ցավերը, կանոնավորում սրտի ռիթմը, առաջ բերում տևական հանգստացնող ներգործություն։</b></span></p><div align="justify"> </div><p align="justify"><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp; Ալոճենու պտուղներն ուտում են ինչպես թարմ, այնպես էլ չորացած վիճակում։ Դրանցից պատրաստում են կոմպոտ, կիսել, դոնդող, մարմելադ, կարամել։ Աղացած պտուղները խառնում են ալյուրին՝ հացին հաճելի համ տալունպատակով։</b></span></p><br> https://informacia.do.am/board/produkty_pitanija/soki_vody/alotweni/78-1-0-40 Ծառեր Jir https://informacia.do.am/board/produkty_pitanija/soki_vody/alotweni/78-1-0-40 Wed, 16 Mar 2011 08:04:50 GMT <div align="justify"><img alt="" src="https://informacia.do.am/Texekutunner/Nur.jpg" align="left" width="288" height="216"><span style="font-size: 12pt;"><b>Նռնենին (<font color="#ff0000">լատիներեն՝ <i>Punica granatum</i></font>) փոքր թուփ է կամ ոչ մեծ ծառ՝ երկարավուն կաշեկերպ տերևներով, ալ կարմիր ծաղիկներով։ Նռնենին վայրի ձևով հանդիպում է <font color="#32cd32">Փոքր</font> և <font color="#32cd32">Միջին Ասիայում</font>, <font color="#32cd32">Անդրկովկասում</font>, <font color="#32cd32">Իրանում</font>, <font color="#32cd32">Աֆղանստանում</font>։ Հնուց ի վեր տարբեր ժողովուրդներ նրա պտուղներն օգտագործել են ծիսական արարողությունների ժամանակ։ </b></span><span style="font-size: 12pt;"><b>Պտուղը խոշոր, գնդաձև է՝ հաստ պտղամաշկով, թաղանթավոր միջնապատերով։ Սերմերը բազմաթիվ են՝ յուրաքանչյուրը շրջապատված բաց վարդագույնից մինչև բալի գույնի հյութալի պտղամսով։</b></span><span style="font-size: 12pt;"><b> Ծաղկում է մայիսից մինչև աշուն, պտուղը հասունանում է սեպտեմբերի վերջին։ Նռան ծաղիկներից ստացված ներկը օգտագործում են բնական գործվածքների ներկման համար։ Տերևները, արմատը և բնի կեղևը պարունակում են մինչև <font color="#ff0000">32%</font> դաբաղանյութեր, որոնք ևս օգտագործվում են ներկերի ստացման, նուրբ կաշիների դաբաղման համար։ Պտուղն օգտագործում են թարմ և վերամշակված (<font color="#ff0000">դոշաբ</font>,<font color="#ff0000"> գինի</font>, <font color="#ff0000">հյութ</font>) վիճակում։ Պետք է հավաքել հասուն վիճակում, քանի որ պահելով չի հասունանում։ Նռան հյութը պարունակում է <font color="#ff0000">8-19%</font> շաքարներ, <font color="#ff0000">C</font> վիտամին, ուստի օգտակար է ծանր հիվանդություններից ապաքինվողների համար, բուժիչ է։</b></span></div> https://informacia.do.am/board/produkty_pitanija/soki_vody/nr'neni/78-1-0-39 Ծառեր Jir https://informacia.do.am/board/produkty_pitanija/soki_vody/nr'neni/78-1-0-39 Wed, 16 Mar 2011 07:55:57 GMT <div align="justify"><img alt="" src="https://informacia.do.am/Texekutunner/black-sea_dxb8k_69.jpg" align="left"><span style="font-size: 12pt;"><b>Սև ծով — <font color="#32cd32">Ատլանտիան օվկիանոսի</font>&nbsp; ներքին ծով <font color="#32cd32">Թուրքիայի</font>, <font color="#32cd32">Բուլղարիայի</font>, <font color="#32cd32">Ռումինիայի</font>,<font color="#32cd32"> Ուկրաինայի</font>, <font color="#32cd32">Ռուսատանի</font>,&nbsp;<a href="http://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D6%80%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6" title="Վրաստան"></a><font color="#32cd32">Վրաստանի</font> ափերի մոտ։ <font color="#32cd32">Կերչի</font> նեղուցով միանում է <font color="#32cd32">Ազովի</font> ծովին, <a href="http://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B2%D5%B8%D5%BD%D6%86%D5%B8%D6%80%D5%AB_%D5%B6%D5%A5%D5%B2%D5%B8%D6%82%D6%81&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Բոսֆորի նեղուց (դեռ գրված չէ)"></a><font color="#32cd32">Բոսֆորի</font> նեղուցով` Մարմարա ծովին Դարդանելի նեղուցով` (<font color="#ff0000">Եգեյան ծով</font> (<font color="#ff0000">Եգեյան</font>)) և <font color="#32cd32">Միջերիկրական</font> ծովին։ Մակերեսը` <font color="#ff0000">422</font> հազար կմ քառակուսի։ Առավելագույն խորությունը` <font color="#ff0000">2210</font> մետր։ Առավել խոշոր ծոցերը` <font color="#32cd32"> Կարկինտսկի</font>, <font color="#32cd32">Կալամիտսկի</font>, <font color="#32cd32">Դնեստրի</font>, և<font color="#32cd32"> Դնեպրի-Բուգի</font> լիմաները` հյուսիս-արևմտյան ափերի մոտ, <font color="#32cd32">Սինուպի</font> և <font color="#32cd32">Սամսունի</font>, հարավային ափերի մոտ։ Ծովն են թափվում <font color="#32cd32">Դանուբ</font>, <font color="#32cd32">Դնեստր</font>, <font color="#32cd32">Հարավային բուգ</font>, <font color="#32cd32">Դնեպր</font>, <font color="#32cd32">Ռիոն</font>, <font color="#32cd32">Կզել Իմակ</font> խոշոր գետերը։ Ավելի քան <font color="#ff0000">150 </font>մետր խորության մեջ ջուրը վարակված է ծծմբաջրածնով: Մեծ խորություններում կենդանի օրգանիզմներ չկան (բացի <font color="#ff0000">բակտերիաներից</font>)։ Առավել խոշոր նավահանգիստները`<font color="#32cd32">Օդեսա</font>,<font color="#32cd32"> Նովոռոսիսկ</font>, <font color="#32cd32">Տուապսե</font>, <font color="#32cd32">Փոթի</font>, <font color="#32cd32">Բաթումի</font>, <font color="#32cd32">Կոնստանցա</font>, <font color="#32cd32">Բուրգաս</font>, <font color="#32cd32">Վառնա</font>, <font color="#32cd32">Տրաբիզոն</font>, <font color="#32cd32">Սամսուն</font>, <font color="#32cd32">Զոնգուլդակ</font>։</b></span><br><span style="font-size: 12pt;"><b>&nbsp;&nbsp; <font color="#ff0000">Մ.թ.ա. 6-5-րդ</font> դարերի առաջին հույն ծովագնացները ծովն անվանել են <font color="#32cd32"><i>Աքսենյոս</i></font> (<font color="#ff0000"><i>Աքսինյան Պոնտոս</i> «Անհյուրընկալ ծով»</font>) կամ <font color="#32cd32"><i>Պոնտոս Մելաս</i></font> (<font color="#ff0000">«Սև ծով»</font>)` նկատի ունենալով նրա փոթորկոտ ալիքների պատճառած վնասները և դժվարությունները։ Մեր թվարկության սկզբներին հույները, արդեն ծովը յուրացնելով, նրա ափերին գաղութներ հիմնելուց հետո, այն վերանվանեցին <font color="#32cd32"><i>Եվքսենյոս</i></font> (<font color="#ff0000">Եվքսինյան Պոնտոս «Հյուրընկալ ծով»</font>)։ <font color="#32cd32">Անանիա Շիրակացին</font> (<font color="#ff0000">7-րդ դար</font>) այս ծովը հիշատակում է «<font color="#ff0000">Պոնտոս</font>» և «<font color="#ff0000">Պոնտական ծով</font>» անուններով։<font color="#ff0000"> 9-րդ </font>դարում երևան է եկել «<font color="#ff0000">Ռուսական ծով</font>» անվանումը (այս անվանումը հիշատակվել է ռուսական տարեգրություններում և նշվել քարտեզների վրա մինչև <font color="#ff0000">13-15-րդ դարերը</font>)։ <font color="#ff0000">15-16-րդ</font> դարերում թուրքերը, զավթելով <font color="#32cd32">Մերձսևծովյան</font> շրջանը, ծովն անվանել են <font color="#32cd32">Կարա Դենիզ</font></b> <b>և</b> <b>մասամբ ճանաչված և այնուհետև («<font color="#ff0000">Չար (սև) ծով</font>»` ոչ միայն այն պատճառով, որ եղել է մրրկածուփ ու վտանգավոր, այլև, հնարավոր է, նաև թուրք նվաճողներին <font color="#32cd32">Մերձսևծովյան</font> շրջանի ժողովուրդների ցույց տված դիմադրության պատճառով)։ Ծովի անվանման առաջացման մեկ այլ վարկած կապված է աշխարհի կողմերը գույներով նշելու հետ։ Ասիայի ժողովուրդների շատ լեզուներով սև գույնը նշանակում է հյուսիս։ Այսպիսով, Սև ծովը «<font color="#ff0000">Հյուսիսային ծով</font>» է</b></span>:<br></div> https://informacia.do.am/board/produkty_pitanija/c-39-over/s_c'ov/180-1-0-38 Ծովեր Jir https://informacia.do.am/board/produkty_pitanija/c-39-over/s_c'ov/180-1-0-38 Tue, 15 Mar 2011 08:13:18 GMT